Archiwiści Polskiej Prowincji Zakonu Pijarów drugiej połowy XX wieku

Polska Prowincja Zakonu Pijarów przetrwała kolejna próbę czasów jaką była II wojna światowa. Okres drugiej połowy XX wieku był czasem ciągłego rozwoju i pracy zgodnej z charyzmatem zakonnym. Jednym z zadań jakie postawili sobie pijarzy było zadbanie o zbiory archiwalne i biblioteczne. Szczególne zasługi w tym zakresie ponieśli szczególnie czterej pijarzy, którzy sami bądź przy zaangażowaniu innych współbraci podjęli się tego zadania.

Jednym z nich był o. Władysław Stępnik w zakonie Augustyn od Niepokalanej (1905-1963). Do zakonu wstąpił w roku 1921, a profesję wieczysta złożył w 1927 roku. Studia teologiczne ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim i w roku 1931 przyjął świecenia kapłańskie. Podczas pobytu na swojej pierwszej placówce w Lidzie podjął studia historyczne na Uniwersytecie Wileńskim. Zaowocowało to jego zamiłowaniem do poznawania historii Zakonu. Liczne kwerendy w archiwach i bibliotekach oraz jego praca naukowa była doceniania i wykorzystywana nawet przez przełożonych Prowincji przy rewindykacji Kolegiów. Podał myśl prowadzenia biblioteki pijarskiej znajdującej się bez opieki w pomieszczeniach dawnego Kolegium w Łowiczu. Uskutecznia to ks. Kalasanty Rojek, jako magister kleryków w Krakowie w grudniu 1938 r. O. Augustyn był wychowawcą i nauczycielem historii w Gimnazjum rakowickim oraz założycielem Bractwa Matki Bożej Szkół Pobożnych.

Po dziś dzień w wśród pijarów ogromny szacunek i podziw dla pracy wzbudza osoba o. Jan Buba w zakonie Innocenty od Męki Pańskiej (1909-1984). życie zakonne u pijarów rozpoczął w 1926 roku zaś pięć lat później złożył śluby wieczyste. Odbył studia licencjackie z teologii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim, po zakończeniu których 20 kwietnia 1935 przyjął święcenia kapłańskie. Po powrocie do Polski kontynuował studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, zdobywając wykształcenie pedagogiczne. Okres wojny i okupacji gdzie uczestniczył w tajnym nauczaniu w okolicach Ostrowca. Był zarazem kapelanem szpitalnym oraz niósł posługę duszpasterską partyzantom. Pełnił w zakonie odpowiedzialne funkcje. Był wychowawcą kleryków, asystentem prowincjalnym, a w latach 1952-1955 prowincjałem. Później, po odbyciu kursów z zakresu archiwistyki i historii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, był archiwistą zakonu w Archiwum Prowincji Pijarów w Krakowie. W czasie pełnienia tej ostatniej funkcji rozwinął badania z dziejów zakonu pijarów w Polsce. Współpracował z kilkoma wydawnictwami pisząc m.in. do PSB i Encyklopedii Katolickiej. Był współautorem hiszpańskiej encyklopedii o Pijarach powszechnie znanej jako DENES oraz konsultantem przy wielu pracach naukowych. Założył również Pijarskie Koło Naukowe, które miało swój periodyk Biuletyn. Jest tez twórca kolekcji Miscellanea będącej zbiorem opracowań o tematyce pijarskiej.

Następca słynnego po dziś dzień pijara był równie pracowity i ambitny o. Adam Pitala w zakonie Adam od Najświętszego Serca Jezusowego (1918-2002). Do Zakonu wstąpił on w roku 1934 i zwyczajowo pięć lat później złożył śluby wieczyste. Studia filozoficzno – teologiczne k odbywał w Instytucie Teologicznym Księżny Misjonarzy w Krakowie, a w czasie wojny uczył się indywidualnie jak inni pijarzy, którzy egzaminy zdawali częściowo w Instytucie u misjonarzy a częściowo Instytucie Teologicznym u kapucynów. Ostatecznie świecenia kapłańskie przyjął w roku 1941. Pracował jako nauczyciel i duszpasterz. W kwietniu 1949 roku uzyskał tytuł naukowy magistra Św. Teologii na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagielońskiego, na Katedrze Historii Kościoła w Polsce. Podjął studia doktoranckie ale ze względu na różnorakie przeszkody nie zdołał ich ukończyć. Pełnił tez kilka ważnych funkcji zakonnych. Był asystentem prowincjalnym, ekonomem, kronikarzem i archiwistą. Tę ostatnią przejął ostatecznie po śmierci o. J. Buby w 1984 roku i pełnił aż do śmierci wykorzystując swój dostęp do źródeł do pracy naukowej i publicystycznej.

Zły stan zdrowia o. Adama Pitali sprawił, ze pod koniec jego życia przyszedł mu z pomocą w pracy archiwalnej o. Gerard Brumirski w zakonie Gerard od Matki Bożej Bolesnej (1933-2009). Nowicjat u pijarów rozpoczął on w roku 1952, a pięć lat później śluby wieczyste. Święcenia kapłańskie miały miejsce w 1958 roku. Oprócz studiów seminaryjnych ukończył także Prymasowskie Studium Życia Wewnętrznego. Był osobą niezwykle pracowita i zaangażowana. Przez wiele lat zajmował się wychowywaniem i kształceniem kleryków zakonnych i młodzieży uczęszczającej do szkół pijarskich. Pełnił tez posługę duszpasterską jako spowiednik, rekolekcjonista, misjonarz. Powierzano mu wiele ważnych funkcji zakonnych. Był między innymi Asystentem Prowincjalnym, Magistrem Seminarium Duchownego, wieloletnim Magistrem Nowicjatu, Prowincjałem (1979-1982). W roku 1985 udaje się do Rzymu tam pełni przez 6 lat funkcję Asystenta Generalnego dla Europy Środkowej. Później udaje się do Wiednia i zostaje Wikariuszem Generalnym Prowincji Austriackiej oraz Wizytatorem Generalnym dla Słowacji. W roku 1993 zostają powierzone mu obowiązki duszpasterskie w Szczuczynie na Białorusi. Do Polski powraca w 1995 roku. Tutaj zostaje mianowany najpierw rektorem kościoła Przemienienia Pańskiego w Krakowie, a od 1999 roku jego wice rektorem i Archiwistą Prowincjalnym. W tym czasie zaznaczył się jako wytrwały badacz dziejów Zakonu i konsultant naukowy.

Dzięki ich pracy i zaangażowaniu Polska Prowincja Zakonu Pijarów może dziś pochwalić się sporym zasobem archiwalnym i bibliotecznym. Szeroko dostępne i często odwiedzane przez kwerendzistów zafascynowanych historią i charyzmatem Zakonu jest Archiwum Prowincji zawierające materiały do historii pijarów w Polsce w tym także zbiory specjalne. Z archiwum sąsiaduje Biblioteka Starodruków, której pokaźne zbiory obejmują również inkunabuły. Jest ona niemal w całości uporządkowana i skatalogowana.

oprac. archiwista Agnieszka Szmerek





wróć do listy wiadomości




Odwiedzono: 2692 razy
Opublikowano przez: Administrator
Podziel się    
Galeria
Multimedia

Warto zobaczyć

Dołącz do nas
Kontakt
KURIA PROWINCJALNA POLSKIEJ PROWINCJI ZAKONU PIJARÓW
ul. Pijarska 2, 31-015 Kraków, tel.: 012 422-17-24, fax: 012 421-98-95
email: kuria@pijarzy.pl
Opracowanie: NetSoftware - All rights reserved © Copyright Wszelkie prawa zastrzeżone